მკურნალობის დაფინანსებაზე უარის გასაჩივრება: ვადები, საჩივრის სტრუქტურა და სასამართლო

რა შეიძლება გასაჩივრდეს და ვის წინააღმდეგ?

ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით, ადმინისტრაციული ორგანოა ყველა სახელმწიფო ან მუნიციპალიტეტის ორგანო თუ დაწესებულება, საჯარო სამართლის იურიდიული პირი და ნებისმიერი სხვა პირი, რომელიც კანონმდებლობის საფუძველზე საჯარო სამართლებრივ უფლებამოსილებას ახორციელებს. დაფინანსების საქმეებში ეს ჩვეულებრივ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტო, სოციალური მომსახურების სააგენტო, სამინისტრო ან მუნიციპალიტეტის მერიაა.

დაინტერესებულ მხარეს შეუძლია გაასაჩივროს:

• უარი განცხადების დაკმაყოფილებაზე, სრულად ან ნაწილობრივ, მათ შორის მოთხოვნილზე ნაკლები თანხის დამტკიცება;
• ქმედება, რომელიც აქტის გამოცემას არ უკავშირდება, მაგალითად, განცხადების მიუღებლობა;
• დუმილი: კოდექსის 177-ე მუხლით, აქტის გამოცემისთვის დადგენილი ვადის დარღვევა უარად ითვლება და იმავე წესით საჩივრდება.

ცალკე არ საჩივრდება წარმოების პროცესში მიღებული შუალედური გადაწყვეტილება, თუ ის თქვენს უფლებას დამოუკიდებლად არ არღვევს. ასევე მნიშვნელოვანია, ვისთან გაქვთ დავა: კერძო სადაზღვევო კომპანიის ან კლინიკის უარი ადმინისტრაციული აქტი არ არის და სხვა გზით წყდება, რაზეც სადაზღვევო დავების და სამედიცინო დავების გვერდებზე ვწერთ.

სანამ გაასაჩივრებთ: მოითხოვეთ წერილობითი, დასაბუთებული უარი

ზეპირი „არ ფინანსდება“ არ არის აქტი, რომლის გასაჩივრების ვადაც ითვლება. კოდექსის 53-ე მუხლით, წერილობით გამოცემული ინდივიდუალური აქტი წერილობით დასაბუთებას უნდა შეიცავდეს და მიუთითებდეს ნორმას, რომლის საფუძველზეც გამოიცა; დისკრეციული გადაწყვეტილებისას კი ყველა არსებით ფაქტობრივ გარემოებას. 52-ე მუხლით აქტში უნდა ეწეროს, რომელ ორგანოში, რა მისამართზე და რა ვადაში შეიძლება მისი გასაჩივრება.

ეს ორი მოთხოვნა საჩივრის საფუძველიც ხშირად ხდება. თუ უარში მხოლოდ წერია „არ აკმაყოფილებს პროგრამის პირობებს“, დასაბუთება არასაკმარისია. თუ კი ორგანომ უარი თქვენს შესახებ ინფორმაციას დააფუძნა, რომელიც თქვენს მიერ წარდგენილისგან განსხვავდება, 101-ე მუხლით მას უარამდე უნდა მოესმინა თქვენი მოსაზრება, გადაუდებელი შემთხვევების გარდა.

თუ საქმის მასალები არ გაქვთ, მოითხოვეთ ისინი საჯარო ინფორმაციის სახით: საჯარო დაწესებულება მას დაუყოვნებლივ ან არაუგვიანეს 10 დღისა გასცემს, ხოლო ასლის გარდა საფასურს ვერ დაგიწესებთ. საკუთარი განცხადება, მისი რეგისტრაციის ნომერი, შეფასების აქტი ან კომისიის ოქმიდან ამონაწერი საჩივრის მომზადებისთვის აუცილებელია.

რა ვადები მოქმედებს?

ზაკ: საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი; ასსკ: ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსი. პროგრამის წესს შეიძლება საკუთარი ვადა ჰქონდეს: საყოველთაო ჯანდაცვის თანხმობის წერილი, მაგალითად, განაცხადიდან 60 კალენდარულ დღეში გაიცემა.

თუ საჩივრის ვადა დაუძლეველი ძალის ან სხვა საპატიო მიზეზით გაუშვით, ის უნდა აღდგეს; ამის მოთხოვნა საჩივარშივე დაასაბუთეთ და დოკუმენტით დაადასტურეთ, მაგალითად, ჰოსპიტალიზაციის ცნობით. დაგვიანებით შეტანილ საჩივარს ორგანო, როგორც წესი, არ განიხილავს, ამიტომ ვადა გაცნობის დღიდან თავადვე დათვალეთ და ბოლო დღეებს ნუ დაელოდებით.

როგორ დავწეროთ ადმინისტრაციული საჩივარი?

საჩივარი წერილობით იწერება. კოდექსის 181-ე მუხლი მის სავალდებულო ელემენტებს ჩამოთვლის, ხოლო პრაქტიკაში მათ ჩვეულებრივ ამ რიგით ალაგებენ:

1. ადრესატი და განმცხადებელი

   ორგანოს დასახელება, რომელშიც საჩივარი შეგაქვთ, და თქვენი ვინაობა და მისამართი. თუ პაციენტის ნაცვლად მოქმედებთ, მიუთითეთ წარმომადგენლობის საფუძველი და დაურთეთ მინდობილობა.

2. გასაჩივრებული აქტი

   რომელი ორგანოს რომელი აქტი საჩივრდება: დასახელება, ნომერი, თარიღი და გაცნობის თარიღი. თუ აქტი გადმოგცეს, მისი ასლი აუცილებლად დაურთეთ.

3. მოთხოვნა

   კონკრეტულად დაწერეთ, რას ითხოვთ: აქტის ბათილად ცნობას და ახალი აქტის გამოცემას, რომლითაც დაფინანსება დაკმაყოფილდება, სრულად ან კონკრეტული თანხით.

4. გარემოებები და არგუმენტები

   ფაქტები, რომლებსაც მოთხოვნა ეფუძნება, და რატომ არის უარი არასწორი: გამოუკვლეველი გარემოება, არასწორი კატეგორია, არასაკმარისი დასაბუთება, მოსაზრების წარდგენის უფლების დარღვევა. შეგიძლიათ მიუთითოთ კანონი და ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის ნორმებიც.

5. დანართების ნუსხა

   დანომრილი სია: გასაჩივრებული აქტი, ფორმა IV-100/ა, კალკულაცია, ახალი სამედიცინო დასკვნა, სხვა წყაროების პასუხები. უცხოენოვანი დოკუმენტი ქართული თარგმანით დაურთეთ.

საჩივრის განხილვისთვის სახელმწიფო ბაჟი ან სხვა გადასახადი არ დაწესდება. ყოველი მხარე საკუთარ ხარჯს თავად ფარავს, ხოლო საჩივრის დაკმაყოფილებისას ორგანო ადვოკატის ხარჯს მხოლოდ თქვენი გადახდისუუნარობის შემთხვევაში ანაზღაურებს. უცხოური დოკუმენტების თარგმანს სასამართლო და იურიდიული დოკუმენტების თარგმანის წესით ვამზადებთ.

ვინ და როგორ განიხილავს საჩივარს?

საჩივარს, ზოგადი წესით, აქტის გამომცემი ორგანო განიხილავს, თუ მასში არსებობს აქტის გამომცემი თანამდებობის პირის ან სტრუქტურული ერთეულის ზემდგომი პირი. თუ აქტი ორგანოს ხელმძღვანელმა გამოსცა, საჩივარს ზემდგომი ორგანო განიხილავს. ცალკეულ პროგრამას შეიძლება სპეციალური წესი ჰქონდეს, ამიტომ ადრესატი აქტში მითითებული გასაჩივრების ორგანოთი გადაამოწმეთ.

საჩივრის რეგისტრაციიდან 5 დღეში მისი ასლი აქტის გამომცემ ორგანოს ეგზავნება, რომელიც 5 დღეში წარადგენს საქმის მასალებს და წერილობით დასკვნას. თუ ზეპირი მოსმენა იმართება, ამის შესახებ სულ მცირე 5 დღით ადრე უნდა გაცნობონ, ხოლო დამატებითი დოკუმენტები და მოსაზრება სხდომამდე არაუგვიანეს 5 დღისა წარადგინეთ. მოსმენის გარეშე განხილვა მაშინ ხდება, როცა ყველა მხარე თანახმაა ან საჩივრის განხილვაზე უარის საფუძველი არსებობს.

შედეგი სამიდან ერთ-ერთია: საჩივარი კმაყოფილდება, ნაწილობრივ კმაყოფილდება ან უარყოფილია, და ეს გადაწყვეტილება თავადაც ინდივიდუალური ადმინისტრაციული აქტია. ორგანოს უფლება აქვს გასაჩივრებული აქტი შეცვალოს, ბათილად ან ძალადაკარგულად გამოაცხადოს.

რა ვქნათ, როცა უწყება დუმს?

დუმილი დაფინანსების საქმეებში ყველაზე საშიშია, რადგან ოჯახი პასუხს ელოდება და მკურნალობის დრო გადის. კანონი აქ მკაფიოა: ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ აქტის გამოცემის ვადის დარღვევა აქტის გამოცემაზე უარად ითვლება და საჩივრდება ისე, როგორც წერილობითი უარი. ამ შემთხვევაში გასაჩივრების ვადა არ დგინდება, ანუ ვადის გასვლის შიში არ უნდა შეგაჩეროთ.

1. დაადგინეთ ვადა. განცხადების რეგისტრაციის თარიღიდან დათვალეთ ზოგადი ერთთვიანი ვადა ან პროგრამის სპეციალური ვადა, მაგალითად, საყოველთაო ჯანდაცვის თანხმობის წერილის 60 დღე.
2. მოითხოვეთ ინფორმაცია. რეგისტრაციის ნომრით წერილობით იკითხეთ, რა ეტაპზეა წარმოება და მიიღო თუ არა ორგანომ ვადის გაგრძელების გადაწყვეტილება.
3. შეიტანეთ საჩივარი. თუ ვადა დარღვეულია, საჩივარში მოითხოვეთ, რომ ზემდგომმა თანამდებობის პირმა ან ორგანომ დაავალოს აქტის გამოცემა ან თავად მიიღოს გადაწყვეტილება.
4. გეგმა „ბ“. თუ საჩივრის განხილვის ვადაც გავიდა, სასამართლოში აქტის გამოცემის მოთხოვნით სარჩელი შეგიძლიათ შეიტანოთ.

როდის და როგორ მივმართოთ სასამართლოს?

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსით, სასამართლო ადმინისტრაციული ორგანოს წინააღმდეგ სარჩელს არ მიიღებს, თუ მოსარჩელემ ადმინისტრაციული საჩივრის ერთჯერადად წარდგენის შესაძლებლობა არ გამოიყენა, გარდა კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. ანუ საჩივარი ჩვეულებრივ სავალდებულო პირველი ნაბიჯია. სარჩელის ტიპი თქვენს მიზანზეა დამოკიდებული:

• აქტის ბათილად ცნობა (22-ე მუხლი), როცა უარის აქტი თქვენს უფლებას პირდაპირ და უშუალოდ ზღუდავს;
• აქტის გამოცემის დავალება (23-ე მუხლი), როცა გინდათ, რომ სასამართლომ ორგანოს დაფინანსების აქტის გამოცემა დაავალოს. თუ უარი კანონს ეწინააღმდეგება ან ვადა დაირღვა, სასამართლო ორგანოს ავალებს აქტის გამოცემას და თქვენი მოთხოვნით ვადასაც უწესებს; თუ საკითხი დისკრეციული არ არის და დამატებით გამოკვლევას არ საჭიროებს, სასამართლოს შეუძლია ის თავად მოაწესრიგოს;
• ქმედების განხორციელება (24-ე მუხლი), როცა საქმე აქტს კი არა, კონკრეტულ მოქმედებას ეხება.

მკურნალობის საქმეებში ყველაზე მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტი დროებითი განჩინებაა: სასამართლოს შეუძლია განცხადების საფუძველზე, სარჩელის აღძვრამდეც, მიიღოს დროებითი განჩინება, როცა არსებული მდგომარეობის შეცვლა უფლების რეალიზაციას ხელს შეუშლის ან მნიშვნელოვნად გაართულებს. ამისთვის დაგჭირდებათ ექიმის დასკვნა, რომელიც აჩვენებს, რატომ არ ითმენს მკურნალობა სასამართლო დავის დასრულებას. სასამართლოში წარმომადგენლობას და დოკუმენტების მომზადებას დაფინანსების მოძიების სერვისის ფარგლებში ვასრულებთ.

საჩივარი თუ ხელახალი განაცხადი: რომელი ჯობია?

ყოველთვის არ არის საჭირო დავა. 102-ე მუხლით, იმავე საკითხზე ხელახალი განცხადება მაშინ მიიღება, თუ ფაქტობრივი ან სამართლებრივი მდგომარეობა თქვენს სასარგებლოდ შეიცვალა, ან გაჩნდა ახალი გარემოებები ან მტკიცებულებები, რომლებიც უფრო ხელსაყრელ გადაწყვეტილებას განაპირობებს. თუ უარი დაკლებულ დოკუმენტს ან არასრულ ფორმა 100-ს ეფუძნებოდა, შესწორებული პაკეტით ხელახალი მიმართვა ხშირად უფრო სწრაფია, ვიდრე საჩივრის განხილვა; ხოლო ახალი სამედიცინო დასკვნა თავისთავად ახალი მტკიცებულებაა.

გონივრული სტრატეგია ხშირად ორივე გზის კომბინაციაა: საჩივარი ვადის დასაცავად და პარალელურად ალტერნატიული წყაროები. რომელ ორგანოს რა უარი შეიძლება ეთქვა და რა დოკუმენტით გამოსწორდება, დეტალურად რეფერალური პროგრამის, საყოველთაო ჯანდაცვის და მუნიციპალური დახმარების გზამკვლევებშია აღწერილი, ხოლო სოციალური ქულის დავისთვის სოციალური სტატუსის გზამკვლევი გამოგადგებათ.

ხშირად დასმული კითხვები უარის გასაჩივრებაზე