რა უნდა გააკეთოთ, მოკლედ?
ბავშვის დაბადება საქართველოში, როცა მშობლები სხვა ქვეყნის მოქალაქეები არიან, ორ ქვეყანაში რეგისტრაციას ნიშნავს: ჯერ საქართველოში, სადაც ბავშვი დაიბადა, შემდეგ კი მშობლების ქვეყანაში, რომელიც ბავშვს მოქალაქეობასა და პასპორტს აძლევს. ქვემოთ მოცემული თანმიმდევრობა ტიპურ შემთხვევას აღწერს.
მშობიარობამდე: საბუთების მომზადება
თუ დაქორწინებული ხართ, ქორწინების მოწმობაზე აპოსტილი ან ლეგალიზაცია თქვენს ქვეყანაში გააკეთეთ და საქართველოში ნოტარიულად დამოწმებული ქართული თარგმანი მოამზადეთ.
სამშობიაროს შეტყობინება
სამშობიარო დაბადების სამედიცინო ცნობას სააგენტოს ელექტრონულად უგზავნის, ხუთი სამუშაო დღის განმავლობაში.
მშობლის განცხადება ერთ თვეში
მშობელი ან მისი წარმომადგენელი განცხადებას სააგენტოში, იუსტიციის სახლში ან დისტანციურად შეიტანს და ბავშვის სახელს დაასახელებს.
მოწმობა და აპოსტილი
ქართული დაბადების მოწმობა უფასოა; საზღვარგარეთისთვის მას აპოსტილი ან ლეგალიზაცია და თარგმანი სჭირდება.
საელჩო და პასპორტი
თქვენი ქვეყნის საელჩოში ბავშვის რეგისტრაციის ან პასპორტის წესი დააზუსტეთ და დამოწმებული საბუთები წარადგინეთ.
როგორ რეგისტრირდება ბავშვის დაბადება?
„სამოქალაქო აქტების შესახებ“ კანონის 22-ე მუხლი სააგენტოს ავალებს, დაარეგისტრიროს საქართველოში დაბადებული ყველა ბავშვი. სააგენტო, ანუ საჯარო სერვისის განვითარების სააგენტო, იუსტიციის სამინისტროს უწყებაა, რომელიც დაბადებას, ქორწინებას, გარდაცვალებას და სხვა სამოქალაქო აქტებს აღრიცხავს. კანონი ამ წესს არალეგალურად მყოფ უცხოელებზეც ავრცელებს: მათ მიმართ სწორედ დაბადება და გარდაცვალება რეგისტრირდება, ასე რომ, ბავშვის რეგისტრაცია მშობლის სტატუსზე არ არის დამოკიდებული.
პროცესი ორი მხრიდან იწყება. სამშობიარო ვალდებულია, ბავშვის დაბადებიდან ხუთი სამუშაო დღის განმავლობაში მიმართოს სააგენტოს და დაბადების სამედიცინო ცნობა ელექტრონულად გაუგზავნოს. მშობლებს კი კანონი ავალდებულებს, დაბადების რეგისტრაციისთვის ერთი თვის განმავლობაში მიმართონ. მხოლოდ სამშობიაროს შეტყობინებაზე ნუ დაეყრდნობით: ბავშვის სახელი, გვარი და მშობლების მონაცემები თქვენი განცხადებით ფიქსირდება.
ვის შეუძლია განცხადების შეტანა და რა საბუთები სჭირდება?
განცხადების შეტანა შეუძლიათ მშობლებს, მათ წარმომადგენელს, მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს ან სამედიცინო დაწესებულებას. სააგენტოს გვერდის მიხედვით, საბუთები მშობლების ოჯახურ მდგომარეობაზეა დამოკიდებული:
| შემთხვევა | საბუთები | შენიშვნა უცხოელისთვის |
|---|---|---|
| მშობლები დაქორწინებულები არიან | ქორწინების მოწმობა და პირადობის საბუთები | უცხოური ქორწინების მოწმობა აპოსტილით ან ლეგალიზაციით, ნოტარიულად დამოწმებული ქართული თარგმანით |
| მშობლები დაქორწინებულები არ არიან | პირადობის საბუთები და მამობის დადგენაზე თანხმობა | მამობის საკითხზე წინასწარ ჰკითხეთ სააგენტოს, ორივე მშობელი უნდა იყოს თუ არა დამსწრე |
| ერთ-ერთი მშობელი არასრულწლოვანია | დამატებით მშობლის დაბადების მოწმობა და კანონიერი წარმომადგენლის წერილობითი თანხმობა | უცხოური მოწმობა იმავე წესით დამოწმებული |
სააგენტოს მონაცემთა ბაზაში უკვე არსებული საბუთის წარდგენა საჭირო არ არის; ეს ძირითადად საქართველოში გაცემულ საბუთებს ეხება.
სრული საბუთების მიღებიდან დაბადების რეგისტრაციას სააგენტო მომდევნო სამუშაო დღის დასრულებამდე ასრულებს, მოწმობისთვის კი საფასურს არ იღებს. განცხადების შეტანა სააგენტოს ტერიტორიულ სამსახურში, იუსტიციის სახლში, ანუ სახელმწიფო სერვისების ერთიან ცენტრში, ან სააგენტოს დისტანციური მომსახურების სამსახურის მეშვეობითაა შესაძლებელი.
როგორ მოვამზადოთ უცხოური საბუთები წინასწარ?
ყველაზე ხშირი შეფერხება ქორწინების მოწმობას უკავშირდება. კანონის მიხედვით, სხვა ქვეყანაში გაცემული საბუთი საქართველოში ლეგალიზებული ან აპოსტილით დამოწმებული უნდა იყოს, ხოლო სააგენტო მას ნოტარიულად დამოწმებულ ქართულ თარგმანთან ერთად ითხოვს. გამონაკლისი მხოლოდ პირადობის საბუთებია, მაგალითად პასპორტი, რომელსაც აპოსტილი არ სჭირდება.
აპოსტილი იმ ქვეყანაში კეთდება, რომელმაც მოწმობა გასცა, და არა საქართველოში. ამიტომ, თუ მშობიარობა საქართველოში იგეგმება, ქორწინების მოწმობა აპოსტილით ჩამოსვლამდე მოამზადეთ: დაბადების შემდეგ ერთი თვე ამისთვის შეიძლება საკმარისი არ აღმოჩნდეს, განსაკუთრებით, თუ ორიგინალი სხვა ქვეყანაში ინახება. ქვეყანას, რომელიც აპოსტილს არ ცნობს, საკონსულო ლეგალიზაცია სჭირდება, რაც ჩვეულებრივ უფრო ხანგრძლივი პროცესია.
ქორწინების მოწმობის ქართულ თარგმანს პასპორტთან შესაბამისი ტრანსლიტერაციით და ნოტარიული დამოწმებით სამოქალაქო აქტების თარგმანის სერვისით ვამზადებთ. დამოწმების ორ გზას შორის განსხვავებას აპოსტილისა და ნოტარიუსის გზამკვლევი ხსნის.
მიიღებს ბავშვი საქართველოს მოქალაქეობას?
„საქართველოს მოქალაქეობის შესახებ“ ორგანული კანონის მე-10 მუხლი ჩამოთვლის, ვინ ხდება საქართველოს მოქალაქე დაბადებით. ამ ჩამონათვალში, სხვა შემთხვევებთან ერთად, არის ბავშვი, რომლის დაბადებისას ერთ-ერთი მშობელი მაინც საქართველოს მოქალაქეა; საქართველოში სტატუსის მქონე მოქალაქეობის არმქონე მშობლების შვილი, რომელიც საქართველოში დაიბადა; და საქართველოში დაბადებული ბავშვი, რომლის ერთი მშობელი სტატუსის მქონე მოქალაქეობის არმქონე პირია, მეორე კი უცნობია. მე-11 მუხლის მიხედვით, საქართველოში მცხოვრები არასრულწლოვანი, რომლის ორივე მშობელი უცნობია, საქართველოს მოქალაქედ ითვლება, სანამ საწინააღმდეგო არ დამტკიცდება.
ამ ჩამონათვალში არ არის წესი, რომელიც მოქალაქეობას მხოლოდ საქართველოში დაბადების ფაქტს დაუკავშირებდა. შედეგად, ორი უცხოელი მშობლის შვილი საქართველოში დაბადებით საქართველოს მოქალაქე არ ხდება. მისი მოქალაქეობა მშობლების ქვეყნის კანონებით განისაზღვრება და, როგორც წესი, საელჩოს ან საკონსულოს მეშვეობით ფორმდება.
| მშობლები | საქართველოს მოქალაქეობა დაბადებით | სად ფორმდება ბავშვის მოქალაქეობა |
|---|---|---|
| ორივე უცხო ქვეყნის მოქალაქე | არა | მშობლების ქვეყანაში, საელჩოს ან საკონსულოს გავლით |
| ერთი საქართველოს მოქალაქე, მეორე უცხოელი | დიახ | საქართველოში; მეორე ქვეყნის მოქალაქეობა იმ ქვეყნის კანონითაა დამოკიდებული |
| ორივე საქართველოში სტატუსის მქონე მოქალაქეობის არმქონე პირი | დიახ | საქართველოში |
ცხრილი მოქალაქეობის ორგანული კანონის მე-10 მუხლის ზოგად წესს აჯამებს. ორმაგ მოქალაქეობასა და განსაკუთრებულ შემთხვევებზე ინდივიდუალური იურიდიული კონსულტაცია გჭირდებათ.
როგორ დავარეგისტრიროთ ბავშვი ჩვენი ქვეყნის საელჩოში?
ყოველ ქვეყანას საზღვარგარეთ დაბადებული მოქალაქის რეგისტრაციის საკუთარი წესი აქვს: ზოგან ბავშვი საელჩოში აუცილებლად უნდა აღირიცხოს, ზოგან ეს სურვილისამებრ ხდება, ზოგი ქვეყანა კი პირდაპირ პასპორტის განაცხადს ითხოვს ადგილობრივი მოწმობით. ამიტომ პირველი ნაბიჯი თქვენი საელჩოს ან საკონსულოს ვებგვერდის ან საკონსულო განყოფილების კითხვაა, ჯერ კიდევ მშობიარობამდე.
მაგალითად, ბრიტანეთის მთავრობის წესი ასეთია: ჯერ ბავშვი იმ ქვეყნის წესით უნდა დარეგისტრირდეს, სადაც დაიბადა, და ადგილობრივი მოწმობა ბრიტანეთში პასპორტის, სკოლისა და სამედიცინო რეგისტრაციისთვის მიიღება. ბრიტანეთში დამატებითი რეგისტრაცია სურვილისამებრია, 1983 წლის 1 იანვრის შემდეგ დაბადებული ბავშვისთვის, ხოლო თუ ადგილობრივი მოწმობა ინგლისურ ენაზე არ არის, მას დამტკიცებული მთარგმნელის თარგმანი სჭირდება. სხვა ქვეყნების წესები შეიძლება მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდეს, ამიტომ ამ მაგალითს თქვენს საელჩოზე ნუ გადაიტანთ.
საელჩოები, როგორც წესი, ითხოვენ ქართულ დაბადების მოწმობას, ხშირად აპოსტილით და თარგმანით, მშობლების პასპორტებს, ქორწინების მოწმობას და ბავშვის ფოტოებს. ზუსტ ჩამონათვალს, ფორმებსა და საფასურს საელჩო ადგენს. სანამ ბავშვს პასპორტი ან სამგზავრო საბუთი არ აქვს, საზღვრის გადაკვეთა ვერ მოხერხდება, ამიტომ, თუ სახლში დაბრუნება კონკრეტულ თარიღზე გაქვთ დაგეგმილი, საელჩოს ვადები ამ გეგმაში წინასწარ ჩადეთ.
როგორ დავამოწმოთ ქართული დაბადების მოწმობა საზღვარგარეთისთვის?
ქართული დაბადების მოწმობა ქართულ ენაზეა. იმისთვის, რომ ის სხვა ქვეყანაში ოფიციალურ საბუთად ჩაითვალოს, ჩვეულებრივ ორი რამ სჭირდება: დამოწმება და თარგმანი. თუ თქვენი ქვეყანა ჰააგის აპოსტილის კონვენციის მონაწილეა, საკმარისია აპოსტილი, რომელსაც საქართველოში საჯარო სერვისის განვითარების სააგენტო სვამს, მის ოფისებსა და იუსტიციის სახლებში. ჩვეულებრივი მომსახურება რვა სამუშაო დღეს მოითხოვს, დაჩქარებული კი უფრო ძვირია და შეიძლება იმავე დღესაც დასრულდეს, როგორც ეს სააგენტოს ტარიფებშია მითითებული.
თუ ქვეყანა კონვენციის მონაწილე არ არის, საჭიროა ორეტაპიანი ლეგალიზაცია: ჯერ სააგენტო, შემდეგ საგარეო საქმეთა სამინისტროს საკონსულო დეპარტამენტი, ზოგ შემთხვევაში კი თქვენი ქვეყნის საელჩოს დადასტურებაც. რომელი გზა ეხება თქვენს ქვეყანას, აპოსტილის თუ ლეგალიზაციის ხელსაწყოთი შეამოწმებთ, ხოლო მთლიან პროცედურას აპოსტილის სერვისის გვერდი აღწერს.
- თანმიმდევრობა. როგორც წესი, ჯერ აპოსტილი დაისმება ქართულ ორიგინალზე, შემდეგ კი ითარგმნება მოწმობაც და აპოსტილის ტექსტიც; ზოგი ქვეყანა თარგმანის დამოწმებას საკუთარ ტერიტორიაზე ითხოვს.
- რამდენიმე ეგზემპლარი. ერთი დამოწმებული მოწმობა შეიძლება საელჩომ დაიტოვოს, მეორე კი სამშობლოში რეგისტრაციის ან სოციალური შეღავათისთვის დაგჭირდეთ; იკითხეთ, რამდენი გჭირდებათ.
- სახელის ჩაწერა. დარწმუნდით, რომ ბავშვის სახელი ქართულ მოწმობაში ისე წერია, როგორც მის მომავალ პასპორტში გსურთ.
რა ხდება ორსულობისა და ბავშვის სამედიცინო მომსახურებასთან?
მშობიარობის ხარჯი უცხოელი მშობლებისთვის, როგორც წესი, კერძო დაზღვევის ან პირადი სახსრების საკითხია, რადგან საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამა ძირითადად მოქალაქეებს და დაცვის ცალკეულ კატეგორიებს ფარავს. გამონაკლისია მუდმივი ბინადრობის ნებართვის მქონე პირები, რომლებსაც 2018 წლის დასაწყისიდან ორსულობის მეთვალყურეობა და მშობიარობა დედათა და ბავშვთა სახელმწიფო პროგრამით ეკუთვნით. ამ საკითხს, კერძო პოლისის შერჩევასა და ბავშვისთვის ექიმის პოვნას საქართველოში მცხოვრები უცხოელის ჯანდაცვის გზამკვლევი ეხება.
სამშობიაროდან გაწერისას აიღეთ ეპიკრიზი და ახალშობილის სამედიცინო ჩანაწერები, მათ შორის ჩატარებული აცრების აღრიცხვა. ეს საბუთები თქვენს ქვეყანაში პედიატრს დასჭირდება, ხოლო თუ ოჯახი შემდეგ სხვა ქვეყანაში გადასვლას გეგმავს, აცრების ისტორია იმიგრაციული შემოწმებისასაც გამოგადგებათ, რაზეც იმიგრაციული სამედიცინო შემოწმების გზამკვლევი მოგითხრობთ. სამშობიაროს ჩანაწერების თარგმანს ეპიკრიზის თარგმანის სერვისით ვაკეთებთ.
Solidaroba.ge სამედიცინო მომსახურებას არ ეწევა და არც სახელმწიფო სოლიდარობის ფონდს წარმოადგენს. ჩვენი საქმე თარგმანი, დამოწმება და კოორდინაციაა, რომლის შესახებ ინფორმაცია უცხოელი პაციენტების გვერდზეა; მშობლებს ინგლისურად ან რუსულად ვემსახურებით, ხოლო სხვა ენაზე მოსაუბრე ოჯახისთვის თარჯიმანს ვიწვევთ.
ხშირი კითხვები ბავშვის დაბადებაზე საქართველოში
რა მოხდება, თუ ერთ თვეში ვერ მოვასწარით რეგისტრაცია?
კანონი მშობლებს ბავშვის დაბადებიდან ერთ თვეს აძლევს, რომ რეგისტრაციისთვის სააგენტოს მიმართონ, ამიტომ ეს ვადა პირველივე კვირებში გაითვალისწინეთ. ყველაზე ხშირი მიზეზი, რის გამოც ოჯახები აგვიანებენ, აპოსტილის გარეშე ჩამოტანილი ქორწინების მოწმობაა. თუ ვადა გადაცილდა, სააგენტოს რაც შეიძლება მალე მიმართეთ და შეკითხეთ, რა მოქმედება და საბუთი გჭირდებათ თქვენს შემთხვევაში. დაგვიანების შედეგებზე ოფიციალური ინფორმაცია ჩვენ ვერ ვიპოვეთ, ამიტომ მას აქ არ ვაზუსტებთ. გაითვალისწინეთ, რომ ქართული მოწმობის გარეშე საელჩოში ბავშვის საბუთების პროცესი ვერ დაიწყება.
ბავშვი საქართველოში დაიბადა. ის ავტომატურად ქართველია?
არა, თუ ორივე მშობელი უცხო ქვეყნის მოქალაქეა. მოქალაქეობის ორგანული კანონის მე-10 მუხლი დაბადებით მოქალაქეობას მშობლის მოქალაქეობას ან სტატუსს უკავშირებს და არა დაბადების ადგილს. ბავშვი საქართველოს მოქალაქე ხდება, თუ ერთ-ერთი მშობელი მაინც საქართველოს მოქალაქეა, თუ მშობლები საქართველოში სტატუსის მქონე მოქალაქეობის არმქონე პირები არიან, ან კანონით გათვალისწინებულ სხვა განსაკუთრებულ შემთხვევაში. ორი უცხოელი მშობლის შვილის მოქალაქეობას მშობლების ქვეყნის კანონი განსაზღვრავს.
ქართული დაბადების მოწმობა რა ენაზე გაიცემა და როგორ გამოვიყენო უცხოეთში?
მოწმობა ქართულ ენაზე გაიცემა, ამიტომ საზღვარგარეთ მის გამოსაყენებლად ორი რამ სჭირდება: დამოწმება და თარგმანი. ჰააგის კონვენციის მონაწილე ქვეყნისთვის საჭიროა აპოსტილი, რომელსაც საჯარო სერვისის განვითარების სააგენტო სვამს; სხვა ქვეყნებისთვის ორეტაპიანი ლეგალიზაცია, სააგენტოსა და საგარეო საქმეთა სამინისტროს გავლით. შემდეგ მოწმობა და აპოსტილის ტექსტი ითარგმნება იმ ენაზე, რომელსაც თქვენი საელჩო ან უწყება ითხოვს. რამდენი დამოწმებული ეგზემპლარი გჭირდებათ, წინასწარ დააზუსტეთ, რომ პროცედურა ორჯერ არ გაიაროთ.
ქორწინების მოწმობა ჩვენს ქვეყანაშია გაცემული. რა უნდა გავაკეთოთ?
სააგენტო სხვა ქვეყანაში გაცემულ საბუთს, პირადობის საბუთების გარდა, მხოლოდ ლეგალიზაციით ან აპოსტილით და ნოტარიულად დამოწმებული ქართული თარგმანით იღებს. აპოსტილი იმ ქვეყანაში კეთდება, სადაც ქორწინება დარეგისტრირდა, ამიტომ ის მშობიარობამდე, ჯერ კიდევ საქართველოში ჩამოსვლამდე მოამზადეთ. ქართული თარგმანი და მისი ნოტარიული დამოწმება საქართველოში შეიძლება. თარგმანში მშობლების სახელები და გვარები პასპორტის ზუსტ ჩანაწერს უნდა მისდევდეს, რადგან ბავშვის მოწმობა სწორედ ამ მონაცემებით შედგება.
შეიძლება რეგისტრაცია ისე, რომ სააგენტოში პირადად არ მივიდეთ?
სააგენტოს გვერდის მიხედვით, დაბადების რეგისტრაციაზე განცხადების შეტანა ტერიტორიულ სამსახურში, იუსტიციის სახლში ან სააგენტოს დისტანციური მომსახურების სამსახურის მეშვეობითაა შესაძლებელი. განცხადების შეტანა მშობლის უფლებამოსილ წარმომადგენელსაც შეუძლია, რაც მინდობილობას გულისხმობს. პრაქტიკაში, უცხოური საბუთებით, განსაკუთრებით დაუქორწინებელი მშობლებისა და მამობის დადგენის შემთხვევაში, სჯობს წინასწარ დააზუსტოთ, რომელი ნაბიჯი მოითხოვს ორივე მშობლის პირად დასწრებას. სამშობიარო თავის შეტყობინებას სააგენტოს ნებისმიერ შემთხვევაში ელექტრონულად უგზავნის.
რა ღირს დაბადების მოწმობა და მისი აპოსტილი?
საქართველოში დაბადების მოწმობისთვის საფასური არ არსებობს, ხოლო სრული საბუთების წარდგენის შემდეგ დაბადება მომდევნო სამუშაო დღეზე გვიან არ რეგისტრირდება. ხარჯი შემდეგ ეტაპზე ჩნდება: აპოსტილის საფასური ვადაზეა დამოკიდებული, სტანდარტული რვა სამუშაო დღიდან დაჩქარებულ, იმავე დღის მომსახურებამდე, ხოლო ზუსტი ტარიფი სააგენტოს მიმდინარე გვერდზეა. ამას ემატება თარგმანისა და, საჭიროებისას, ნოტარიული დამოწმების ხარჯი, ასევე თქვენი საელჩოს მოსაკრებელი ბავშვის რეგისტრაციისა და პასპორტისთვის, რომელსაც თავად საელჩო ადგენს.
წყაროები და ოფიციალური გვერდები
- საჯარო სერვისის განვითარების სააგენტო, დაბადების რეგისტრაცია: sda.gov.ge/en/products/birth-registration (ნანახია 2026-10-12)
- „სამოქალაქო აქტების შესახებ“ კანონი, დაბადების რეგისტრაციის მუხლები 22-24 და უცხოური საბუთების მე-11 მუხლი (matsne): matsne.gov.ge/en/document/view/1541247 (ნანახია 2026-10-12)
- საქართველოს ორგანული კანონი „საქართველოს მოქალაქეობის შესახებ“ (მუხლები 10-11, ინგლისური კონსოლიდირებული ტექსტი): matsne.gov.ge/en/document/view/2342552 (ნანახია 2026-10-12)
- საჯარო სერვისის განვითარების სააგენტო, აპოსტილი და ლეგალიზაცია: sda.gov.ge/en/products/apostille-and-legalization (ნანახია 2026-10-12)
- GOV.UK, საზღვარგარეთ დაბადებული ბავშვის რეგისტრაცია (ბრიტანეთის მაგალითი): gov.uk/register-a-birth (ნანახია 2026-10-12)
- სახალხო დამცველი, მუდმივი ბინადრობის მქონე პირები დედათა და ბავშვთა პროგრამაში (2018): ombudsman.ge/eng/akhali-ambebi/public-defender-establishes-discrimination-on-grounds-of-nationality-during-enjoying-state-health-program (ნანახია 2026-10-12)