ცხედრის გადასვენება: როცა უცხოელი საქართველოში ან საქართველოს მოქალაქე უცხოეთში გარდაიცვლება

რა გააკეთოს ოჯახმა პირველ დღეებში?

ახლობლის გარდაცვალება სხვა ქვეყანაში ორმაგად მძიმეა: მწუხარებას უცხო ენა, უცნობი წესები და მანძილი ემატება. ქვემოთ აღწერილი ნაბიჯები საქართველოში გარდაცვლილ უცხოელს ეხება; საპირისპირო შემთხვევას, როცა ქართველი უცხოეთში გარდაიცვლება, ცალკე ნაწილი ეთმობა.

1. საელჩოს ან საკონსულოს ინფორმირება

   გარდაცვლილის ქვეყნის საელჩოს დაუკავშირდით. საკონსულო თანამშრომელი ოჯახს ადგილობრივ წესებზე ორიენტაციას აძლევს და იმ საბუთებზე გეტყვით, რომლებიც თქვენს ქვეყანაში დაგჭირდებათ.

2. სადაზღვევო პოლისის შემოწმება

   თუ გარდაცვლილს სამოგზაურო ან ჯანმრთელობის პოლისი ჰქონდა, სადაზღვევოს დაუყოვნებლივ აცნობეთ: ზოგი პოლისი გადასვენების ხარჯს ფარავს და კომპანია ხშირად თავად ირჩევს სარიტუალო სამსახურს.

3. გარდაცვალების რეგისტრაცია

   საავადმყოფო ან სხვა სამედიცინო დაწესებულება სააგენტოს თავად აცნობებს, ოჯახი კი მოწმობას საჯარო სერვისების დარბაზში იღებს.

4. გადაწყვეტილება დაკრძალვაზე

   ოჯახი წყვეტს, დაკრძალავს ახლობელს საქართველოში თუ ცხედარს სამშობლოში გადაასვენებს. ამ არჩევანზეა დამოკიდებული ყველა შემდგომი საბუთი.

5. საბუთების მომზადება საზღვარგარეთისთვის

   მოწმობის აპოსტილი ან ლეგალიზაცია და თარგმანი, რომლებიც სამშობლოში რეგისტრაციისთვის, მემკვიდრეობისთვის და სადაზღვევოსთვის დაგჭირდებათ.

როგორ რეგისტრირდება უცხოელის გარდაცვალება საქართველოში?

„სამოქალაქო აქტების შესახებ“ კანონის მიხედვით, საქართველოში გარდაცვლილი ნებისმიერი ადამიანის გარდაცვალება, მოქალაქეობის მიუხედავად, რეგისტრაციას ექვემდებარება. რეგისტრაციას საჯარო სერვისის განვითარების სააგენტო ახორციელებს, ანუ იუსტიციის სამინისტროს უწყება, რომელიც სამოქალაქო აქტებს აღრიცხავს. კანონი ამ წესს იმ უცხოელებზეც ავრცელებს, ვინც ქვეყანაში არალეგალურად იმყოფებოდა: მათ მიმართ სწორედ დაბადება და გარდაცვალება რეგისტრირდება.

სამედიცინო, პათოლოგანატომიური ან სასამართლო-სამედიცინო დაწესებულება ვალდებულია, სააგენტოს გარდაცვალებიდან ხუთი სამუშაო დღის განმავლობაში მიმართოს. რეგისტრაციის საფუძველი, როგორც წესი, გარდაცვალების სამედიცინო ცნობაა, რომელსაც ექიმი ელექტრონულად ავსებს და სააგენტოს უგზავნის. ოჯახს ეს ცნობა ქაღალდზე მოსატანი არ აქვს, თუმცა მისი ასლი შეიძლება სადაზღვევოსთვის დაგჭირდეთ.

სააგენტოს გვერდის მიხედვით, გარდაცვალება საბუთების წარდგენიდან არაუგვიანეს მომდევნო სამუშაო დღისა რეგისტრირდება, გარდაცვალების მოწმობა კი უფასოდ გაიცემა. მისი აღება სააგენტოს ტერიტორიულ სამსახურში ან იუსტიციის სახლში შეიძლება, რომელიც სახელმწიფო სერვისების ერთიანი ცენტრია. თბილისის იუსტიციის სახლი სანაპიროს ქუჩა 2-ში მდებარეობს, ტელეფონი +995 32 2 405 405.

რა უნდა იცოდეთ მოწმობაზე

ბრიტანეთის მთავრობის გზამკვლევის მიხედვით, ახლო ნათესავს ან უფლებამოსილ პირს მოწმობის აღება ჩვეულებრივ გარდაცვალებიდან ერთ დღეში შეუძლია. მოწმობა ქართულ ენაზეა და გარდაცვალების მიზეზს არ შეიცავს, ხოლო დეტალური დასკვნა მიზეზით შეიძლება რამდენიმე თვეში მომზადდეს. უცხოეთში ქართული მოწმობისთვის ოფიციალური თარგმანი დაგჭირდებათ. თუ ოჯახი ჩამოსვლას ვერ ახერხებს, მოწმობის აღება, თარგმანი და დამოწმება მინდობილობით შეიძლება სხვა პირს მიანდოს; ამ გზას დისტანციური მინდობილობის გვერდი აღწერს.

როდის ტარდება სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტიზა?

თუ გარდაცვალება არაბუნებრივია ან მისი მიზეზი გაურკვეველია, გვამის გაკვეთა ტარდება. ბრიტანეთის მთავრობის ინფორმაციით, ამას ყველაზე ხშირად ეროვნული სასამართლო-სამედიცინო ბიურო ატარებს თბილისში, ჭავჭავაძის გამზირზე. თუ საქმეს პოლიცია იძიებს და ექსპერტიზას საჭიროდ მიიჩნევს, ახლო ნათესავების თანხმობა საჭირო არ არის.

ოჯახისთვის ეს ნიშნავს, რომ გადასვენების ვადა შეიძლება გამოძიების საჭიროებებზე იყოს დამოკიდებული. ასეთ დროს თქვენი ქვეყნის საელჩო და, საჭიროებისას, ადგილობრივი იურისტი დაგეხმარებათ, გაიგოთ, როდის გადაეცემა ცხედარი ოჯახს და ვინ გასცემს ამისთვის საჭირო საბუთებს. ექსპერტიზის დასკვნა სამედიცინო-სამართლებრივი დოკუმენტია და, თუ ის სადაზღვევოს ან თქვენი ქვეყნის უწყებას სჭირდება, თარგმანი მასაც დაჭირდება.

დაკრძალვა საქართველოში თუ გადასვენება სამშობლოში?

პირველი, რაც ოჯახმა უნდა იცოდეს: საქართველოში კრემაცია არ ხორციელდება. ამიტომ არჩევანი ორია: დაკრძალვა საქართველოში ან ცხედრის გადასვენება სამშობლოში. ფერფლის სახით დაბრუნება, რაც ზოგ ქვეყანაში გავრცელებული პრაქტიკაა, საქართველოდან ამ მიზეზით ვერ მოხერხდება.

გადასვენებას, როგორც წესი, საერთაშორისო სარიტუალო სამსახური აწყობს, რომელიც საქართველოში ადგილობრივ სარიტუალო ბიუროსთან თანამშრომლობს. ასე აღწერს პროცესს, მაგალითად, ბრიტანეთის მთავრობის გზამკვლევი. სარიტუალო სამსახური იღებს ცხედარს, ამზადებს მას ტრანსპორტირებისთვის, აგვარებს ავიაკომპანიასთან და საზღვარზე საჭირო ნებართვებს და ოჯახისგან იმ საბუთებს ითხოვს, რომლებიც დანიშნულების ქვეყანას სჭირდება.

გარდაცვლილის პასპორტი გადასვენებისას შეიძლება დაგჭირდეთ, ამიტომ მისი გაუქმება თქვენი ქვეყნის უწყებებში მხოლოდ გადასვენების დასრულების შემდეგ მოითხოვეთ. ხარჯის შეთანხმებისას სარიტუალო სამსახურს დეტალური ინვოისი სთხოვეთ: ეს საბუთი სადაზღვევოსთვის და, ზოგ ქვეყანაში, სახელმწიფო ანაზღაურებისთვისაც არის საჭირო.

რომელ საბუთებს სჭირდება აპოსტილი, ლეგალიზაცია და თარგმანი?

ქართული გარდაცვალების მოწმობა სხვა ქვეყანაში ავტომატურად არ მოქმედებს. თუ თქვენი ქვეყანა 1961 წლის ჰააგის აპოსტილის კონვენციის მონაწილეა, მოწმობას აპოსტილი სჭირდება, ანუ ოფიციალური შტამპი, რომელიც ხელმოწერისა და ბეჭდის ნამდვილობას ადასტურებს. აპოსტილს საქართველოში საჯარო სერვისის განვითარების სააგენტო სვამს, მის ტერიტორიულ სამსახურებსა და იუსტიციის სახლებში. სააგენტოს გვერდის მიხედვით, სტანდარტული ვადა რვა სამუშაო დღეა, ხოლო დამატებითი საფასურით შესაძლებელია უფრო სწრაფად, იმავე დღესაც.

თუ თქვენი ქვეყანა კონვენციის მონაწილე არ არის, საჭიროა ლეგალიზაცია, რომელიც ორ ეტაპად მიდის: ჯერ სააგენტო ამოწმებს საბუთს, შემდეგ საგარეო საქმეთა სამინისტროს საკონსულო დეპარტამენტი ადასტურებს. სააგენტო მეორე ეტაპის შტამპის მიღებაშიც ტექნიკურ დახმარებას სთავაზობს, ერთი ფანჯრის პრინციპით. ზოგ ქვეყანას ამის შემდეგ საკუთარი საელჩოს დადასტურებაც სჭირდება; ამ გზას საკონსულო ლეგალიზაციის სერვისი აღწერს, ხოლო რომელი გზა გჭირდებათ, აპოსტილის თუ ლეგალიზაციის ხელსაწყოთი შეამოწმებთ.

ჩამონათვალი ზოგადია. ზუსტ სიას თქვენი ქვეყნის საკონსულო და სარიტუალო სამსახური გეტყვით.

მოწმობის თარგმანს, სახელისა და გვარის პასპორტთან შესაბამისი ტრანსლიტერაციით, ნოტარიულ დამოწმებასა და აპოსტილს ერთად სამოქალაქო აქტების თარგმანის სერვისით ვამზადებთ. თუ საბუთი ქვეყნიდან ოჯახისთვის სწრაფად უნდა გაიგზავნოს, საერთაშორისო გზავნილის სერვისი გამოგადგებათ.

რა ხდება, როცა საქართველოს მოქალაქე უცხოეთში გარდაიცვლება?

საქართველოს საელჩოები და საკონსულოები სამოქალაქო რეგისტრაციის ორგანოს ფუნქციასაც ასრულებენ. უცხოეთში გარდაცვლილი მოქალაქის გარდაცვალება საქართველოში იმ ქვეყნის მიერ გაცემული საბუთის საფუძველზე რეგისტრირდება, რომელიც ლეგალიზებული ან აპოსტილით დამოწმებული უნდა იყოს, თუ კანონმდებლობა სხვა რამეს არ ითვალისწინებს. ოჯახისთვის პრაქტიკული პირველი ნაბიჯი იმ ქვეყანაში მოქმედ საქართველოს საელჩოსთან ან საკონსულოსთან დაკავშირებაა: ისინი გეტყვით, როგორ აიღოთ ადგილობრივი მოწმობა, რომელი დამოწმება სჭირდება მას და როგორ აწყობენ იქაური სარიტუალო სამსახურები გადასვენებას.

გადასვენების ხარჯის სახელმწიფო ანაზღაურება

საქართველოში არსებობს სახელმწიფო წესი საზღვარგარეთ გარდაცვლილი მოქალაქის გადმოსვენების ხარჯის ასანაზღაურებლად: მთავრობის 2016 წლის 18 ივლისის №330 დადგენილება. 2019 წლის 26 მარტის №158 დადგენილებით ამ წესს რამდენიმე ცვლილება შევიდა. ანაზღაურებაზე უარი ეთქმევა, თუ ოჯახის წევრი ქონების გადასახადის დეკლარანტია და მისი ოჯახის წლიური შემოსავალი 100 000 ლარს აღემატება. წესი მოიცავს ქვეყნის ტერიტორიული მთლიანობის დაცვაში მონაწილე მოქალაქეებს, გარდაცვალების თარიღის მიუხედავად, და მკვდრადშობილ ბავშვს, თუ ორივე მშობელი საქართველოს მოქალაქე ან საქართველოში სტატუსის მქონე მოქალაქეობის არმქონე პირია. თუ ოჯახის წევრის მონაცემების მიღება განცხადებიდან ხუთ სამუშაო დღეში ვერ ხერხდება, ანაზღაურების უფლება რიგით მომდევნო კატეგორიის ოჯახის წევრზე გადადის.

საფრანგეთში საქართველოს საელჩოს გვერდი, რომელიც თარიღს არ შეიცავს, ანაზღაურებას სოციალურად დაუცველი ოჯახების ერთიან ბაზაში რეგისტრაციასა და 100 000-ზე ნაკლებ ან ტოლ სარეიტინგო ქულას უკავშირებს, გარდაცვლილის ან მისი ოჯახის წევრის მიხედვით. იმავე გვერდის მიხედვით, უცხოეთში განცხადება საელჩოს საკონსულო განყოფილებაში შეიტანება, საქართველოში კი საგარეო საქმეთა სამინისტროში, ხოლო მოთხოვნილ საბუთებს შორისაა გარდაცვალების მოწმობა, განმცხადებლის პირადობის ასლი, სარიტუალო სამსახურის დეტალური ანგარიში გადასვენების ზუსტი ღირებულებით, ამ სამსახურის საბანკო რეკვიზიტები და ნათესაობის დამადასტურებელი საბუთი. ეს გვერდი ძველ სამინისტროს სახელს იყენებს, ამიტომ მიმდინარე პირობები, ვადები და საბუთების სია საელჩოსთან ან სამინისტროსთან აუცილებლად დააზუსტეთ.

რეგისტრაციისთვის, მემკვიდრეობისთვის ან ანაზღაურებისთვის უცხოური მოწმობა ქართულად უნდა ითარგმნოს და დამოწმდეს. ამ თარგმანს სამოქალაქო აქტების თარგმანის ფარგლებში ვაკეთებთ, ხოლო სამკვიდრო საქმის გახსნის წესს სამკვიდრო საქმის გვერდი აღწერს.

რაში შეგვიძლია დაგეხმაროთ და რაში ვერა?

Solidaroba.ge სარიტუალო სამსახური არ არის და ცხედრის ტრანსპორტირებას არ აწყობს. არც სახელმწიფო სოლიდარობის ფონდს ან რომელიმე სამინისტროს წარმოვადგენთ და ანაზღაურებას არ გასცემთ. ჩვენი როლი საბუთების ნაწილია, რომელიც ხშირად ყველაზე დამღლელია ოჯახისთვის, რომელიც სხვა ქვეყანაშია:

• გარდაცვალების მოწმობის, სამედიცინო დასკვნისა და სხვა საბუთების თარგმანი თქვენს ენაზე ან ქართულად;
• ნოტარიული დამოწმება, აპოსტილი ან ლეგალიზაცია, მინდობილობის საფუძველზე, ოჯახის ჩამოსვლის გარეშე;
• საბუთების ასლების აღება უწყებებიდან, საჭიროებისას, ცნობების აღების სერვისით;
• მზა საბუთების გაგზავნა ოჯახისთვის ან სარიტუალო სამსახურისთვის;
• იურიდიული კონსულტაცია Advocat.Ge-ის იურისტებთან, თუ სადაზღვევოსთან ან მემკვიდრეობაზე დავა წარმოიშვა.

უცხოელ პაციენტებთან და მათ ოჯახებთან ჩვენი მუშაობის ზოგადი სურათი უცხოელი პაციენტების გვერდზეა. ოჯახს ინგლისურ ან რუსულ ენაზე ვესაუბრებით, სხვა ენის საჭიროებისას კი საუბარში თარჯიმანი ერთვება.

ხშირი კითხვები ცხედრის გადასვენებაზე