Gürcüstanda xarici pasiyentlərin hüquqları: razılıq, məlumat, sənədlər və şikayətlər

Gürcüstan qanunvericiliyi xarici pasiyentlərə şamil olunurmu?

Bəli. 2000-ci il tarixli Gürcüstan Qanunu «Pasiyentin hüquqları haqqında» 9-cu maddədə müəyyən edir ki, Gürcüstanda olan xarici vətəndaşların və vətəndaşlığı olmayan şəxslərin Gürcüstanın beynəlxalq müqavilələri ilə, belə müqavilə olmadıqda isə Gürcüstan qanunvericiliyi ilə təmin edilən tibbi yardım hüququ var. Bu o deməkdir ki, Tbilisi, Batumi və ya hər hansı digər şəhərdəki klinikada məlumat, razılıq, məxfilik və sənədlərlə bağlı qaydalar sizin üçün də yerli pasiyent üçün olduğu kimidir.

Həmin qanunun 6-cı maddəsi dil, milli və ya etnik mənşə, yaşayış yeri və xəstəlik əsasında da daxil olmaqla ayrı-seçkiliyi qadağan edir. Bu, klinikanın sizin dilinizdə danışmağı öhdəsinə götürməsi demək deyil, lakin əcnəbi olduğunuz üçün daha az məlumat, daha pis şərait və ya fərqli qaydalar almamalısınız.

Bu hüquq nə demək deyil

Tibbi yardım hüququ pulsuz müalicə demək deyil. Gürcüstan Qanunu «Səhiyyə haqqında» 5-ci maddədə dövlət səhiyyə proqramlarını Gürcüstan vətəndaşları və müvafiq statusu olan vətəndaşlığı olmayan şəxslərlə əlaqələndirir, universal səhiyyə, yəni dövlətin maliyyələşdirdiyi əsas tibbi təminat isə xarici ziyarətçiləri əhatə etmir. Müalicənin dəyərini siz, sığortaçınız və ya başqa ödəyici ödəyir; polisinizin rolu sığorta bələdçisində izah olunub.

Təcili hallar ayrıca qayda ilə tənzimlənir. Gürcüstan Qanunu «Səhiyyə haqqında» 37-ci və 38-ci maddələrdə müəyyən edir ki, vəziyyətiniz həyat üçün təhlükəlidirsə və ya həkimin iş yerində təcili yardıma ehtiyacınız varsa, həkim sizə kömək etməlidir. Gürcüstanda 112 təcili tibbi yardım, polis və yanğınsöndürmə xidmətləri üçün vahid nömrədir.

Müalicəyə razılıq verməzdən əvvəl hansı məlumatı almaq hüququnuz var?

18-ci maddə pasiyentə tam, vaxtında və başa düşülən məlumat vəd edir: hansı tibbi xidmətlər mövcuddur və nə qədərdir, müayinələr nə göstərib, diaqnoz və proqnoz, hansı alternativlər var və müalicədən imtina hansı riskləri daşıyır. Həmin maddəyə görə sizə yardımı kimin göstərdiyini və onun hansı təcrübəsinin olduğunu soruşa bilərsiniz. 19-cu maddə xidmət göstərəndən izahatları pasiyentin anlama qabiliyyətinə uyğunlaşdırmağı və xüsusi terminləri minimuma endirməyi tələb edir.

Xarici pasiyent üçün bu hüquq iki mərhələyə bölünür. Gəlişinizdən əvvəl məlumatı sənədləriniz əsasında məsafədən alırsınız, ona görə də o, ilkindir. Gəldikdən sonra, şəxsən müayinə olunduqdan və analizlər yerində aparıldıqdan sonra həkim planı yekunlaşdırır və məhz o zaman yekun izahat almaq hüququnuz yaranır. Hər iki mərhələdə eyni sualları verib cavabları müqayisə etmək faydalıdır:

• Diaqnoz və plan. Diaqnoz nədir, hansı prosedur planlaşdırılır və həkim niyə məhz bu yanaşmanı seçib.
• Alternativlər. Müalicənin təxirə salınması və ya onun öz ölkənizdə davam etdirilməsi də daxil olmaqla, başqa hansı variantlar var.
• Risklər. Hansı ağırlaşmalar mümkündür və prosedurdan imtina etsəniz nə baş verəcək.
• Kim aparır. Proseduru hansı həkim aparacaq və o, məhz bu proseduru nə qədər tez-tez edir.
• Dəyər. Xidmət nə qədərə başa gələcək və plan dəyişərsə, nə əlavə oluna bilər.
• Evə qayıdış. Şəhərdə nə qədər qalmalısınız; uçuşa icazə aviabiletinizdəki tarixlə deyil, müalicə edən həkiminizin qərarı ilə müəyyən olunur.

Məlumatlandırılmış razılıq: nə vaxt yazılı olmalıdır?

22-ci maddə tibbi yardımı pasiyentin məlumatlandırılmış razılığı ilə şərtləndirir: əvvəlcə izahat, sonra qərar. Bəzi hallarda razılıq yazılı verilməlidir, o cümlədən əməliyyatdan, dializdən, genetik testdən, şüa terapiyasından, kimyaterapiyadan və qan köçürülməsindən əvvəl. Müalicəyə gələn pasiyentlərin əksəriyyəti bu siyahıya düşür, ona görə də imzalanmış forma müalicənizin əsas sənədlərindən biri olacaq.

Razılıq ümumilikdə klinikaya deyil, konkret prosedura aiddir. Gəldikdən sonra həkim başqa üsul və ya əlavə prosedur təklif edərsə, yeni izahat və yeni qərar lazımdır. Qərar verməyə qadir olan yetkin pasiyent razılığı özü verir; nümayəndə adətən pasiyent yetkinlik yaşına çatmadıqda və ya öz iradəsini ifadə edə bilmədikdə işə qoşulur.

23-cü maddəyə görə fəaliyyət qabiliyyətli pasiyent qanunla müəyyən edilmiş hallar istisna olmaqla, istənilən mərhələdə müalicədən imtina edə bilər. Həkim imtinanın tibbi nəticələrini izah edir, maliyyə nəticələrini isə klinika ilə müqaviləniz müəyyən edir, ona görə də ödəniş etməzdən əvvəl ləğvetmə şərtlərini bilməlisiniz.

Gürcüstan klinikasında şifahi tərcüməçi hüququnuz varmı?

Xeyr, Gürcüstan qanunvericiliyində belə ayrıca hüquq yoxdur. Gürcüstan Qanunu «Pasiyentin hüquqları haqqında» nə şifahi tərcüməçini, nə də məlumatın ana dilinizdə verilməsini xatırladır. Ən yaxın müddəa izahatların pasiyentin anlama qabiliyyətinə uyğun olmasını tələb edən 19-cu maddədir, lakin o, klinikanı şifahi tərcüməçi cəlb etməyə məcbur etmir.

Nəticə praktikdir: həkimin ingilis və ya rus dili sizə kifayət etmirsə, məlumatlandırılmış razılıq formallığa çevrilir. Buna görə də dil, uçuş və ya otel kimi, müalicənin planlaşdırılmasının bir hissəsidir. Bizimlə ingilis, rus, şifahi tərcüməçi vasitəsilə isə digər dillərdə də ünsiyyət qura bilərsiniz. Aşağıda dəqiq tərcümənin ən vacib olduğu məqamlar göstərilib:

Yerində və ya məsafədən şifahi tərcüməni tibbi tərcüməçi xidmətimiz vasitəsilə təşkil edirik, ayrıca termini yoxlamaq üçün isə Tibbi terminlər lüğəti də kömək edəcək.

Klinika diaqnozunuzu kimlə bölüşə bilər?

27-ci və 28-ci maddələr klinikanı pasiyent haqqında məlumatı qorumağa borclu edir. O, sizin razılığınızla, üçüncü şəxsləri qorumaq üçün və ya qanunun bunu açıq şəkildə nəzərdə tutduğu hallarda açıqlana bilər. Gürcüstan Qanunu «Fərdi məlumatların mühafizəsi haqqında» əsasında sağlamlıq məlumatları xüsusi kateqoriyadır və onların emalı sərt qaydalarla tənzimlənir.

Xarici pasiyentin ətrafında çox vaxt çoxlu insan olur: müşayiətçi, evdəki ailə, öz ölkənizdəki həkim, sığortaçı, koordinator. Klinika kimə nəyin deyilməli olduğunu bilməyə bilər və ya həddən artıq çox, ya da həddən artıq az deyə bilər. Ona görə də yerləşdirilmə zamanı kimə və hansı həcmdə məlumat verilə biləcəyini yazılı şəkildə göstərin, məsələn: «müşayiətçiyə tam, sığortaçıya yalnız hesab və epikriz».

Klinika sənədlərinizi xaricə, məsələn, həkiminizə özü göndərirsə, bu, məlumatların beynəlxalq ötürülməsidir və qanuni əsas tələb edir; belə əsaslardan biri risklər barədə məlumatlandırıldıqdan sonra verdiyiniz yazılı razılığınızdır. Gürcüstanda fərdi məlumatların mühafizəsinə Dövlət Audit Xidməti nəzarət edir və məxfiliyin pozulması ilə bağlı şikayətlər də ora göndərilir.

Başqa həkimin rəyini ala bilərsinizmi?

7-ci maddəyə görə pasiyent ikinci rəy üçün sərbəst şəkildə başqa həkimə və ya başqa tibb müəssisəsinə müraciət edə bilər. Qanun bu hüquq üçün vaxt məhdudiyyəti qoymur: ondan əlinizdə yalnız məsafədən verilmiş qiymət təklifi olduğu gəlişdən əvvəl də, plan yerində əhəmiyyətli dərəcədə dəyişibsə, gəlişdən sonra da istifadə edə bilərsiniz.

Praktik baxımdan ikinci rəyi almaq səfərdən əvvəl, uçuş, otel və avans ödənişi qəti müəyyənləşməzdən əvvəl daha asandır. Yerində başqa həkimə müraciət etməyə qərar versəniz, ikinci mütəxəssis onları təkrarlamaq məcburiyyətində qalmasın deyə, birinci klinikadan orada aparılmış bütün müayinələrin surətlərini istəyin. Nəzərə alın ki, ikinci rəy ayrıca vizit və ayrıca xərcdir. Yazılı şəkildə və ya video zəng vasitəsilə müstəqil qiymətləndirməni ikinci rəy xidmətimiz vasitəsilə təşkil edirik.

Getməzdən əvvəl tibbi sənədlərinizin surətlərini necə almalı?

17-ci maddə pasiyentə öz tibbi sənədləri ilə tanış olmaq və onların istənilən hissəsinin surətini istəmək hüququ verir; müraciət tibb müəssisəsinə yazılı şəkildə göndərilir. Gürcüstan Qanunu «Fərdi məlumatların mühafizəsi haqqında» 14-cü maddədə müddəti müəyyən edir: surət müraciətdən sonra 10 iş günü ərzində verilməlidir, müstəsna hallarda isə müddət daha ən çoxu 10 iş günü uzadıla bilər və bu barədə sizə dərhal məlumat verilməlidir. Surət ümumi qayda olaraq pulsuzdur; ağlabatan haqqa yalnız o, qanunla müəyyən edildikdə və ya müraciətin icrası əhəmiyyətli resurs tələb etdikdə yol verilir.

Əcnəbi üçün əsas risk vaxtdır: 10 iş günü çox vaxt siz artıq getdikdən sonra bitir. Ona görə də müraciətinizi mümkün qədər tez, hələ xəstəxanada olarkən təqdim edin.

1. Lazım olan sənədləri sadalayın

   Epikriz, əməliyyat protokolu, laborator və histoloji nəticələr, müayinə rəyləri və təsvirlərin özləri rəqəmsal formada, çıxış təlimatları və implant qoyulubsa, implantın məlumatları.

2. Müraciəti yazılı şəkildə təqdim edin

   Pasportunuzdakı kimi tam adınızı, müalicə tarixlərini və surətləri necə almaq istədiyinizi göstərin: möhürlü kağız şəklində, e-poçtla və ya hər ikisi. Müraciətin surətini və ya qeydiyyat nömrəsini saxlayın.

3. Getməzdən əvvəl yoxlayın

   Hər sənəddə adınızın, doğum tarixinizin və diaqnozunuzun düzgün olduğuna əmin olun; səhvi evdən düzəltmək xeyli uzun çəkir.

4. Onları həkiminiz üçün hazırlayın

   Gürcü dilində tərtib olunmuş sənədin evdəki həkiminiz üçün tərcüməsi, rəsmi istifadə üçün isə bəzən apostili də lazım olacaq.

Tibb müəssisəsinin verdiyi sənədlərə apostili heç bir notarial mərhələ olmadan Gürcüstan Ədliyyə Nazirliyinin agentliyi olan Dövlət Xidmətlərinin İnkişafı Agentliyi qoyur. Tərcümə, apostil və göndərmə ardıcıllığını ölkəniz üçün tibbi sənədlər xidmətimiz təşkil edir.

Hüquqlarınız pozularsa, hara şikayət etmək olar?

Gecikmiş surət və ya anlaşılmaz hesab kimi problemlərin əksəriyyəti klinikanın rəhbərliyinə yazmaqla həll olunur. Bu nəticə verməzsə, qanun bir neçə yol nəzərdə tutur və hər biri fərqli nəticəyə aparır:

Şuraya şikayətin dəqiq qaydasını və ünvanını, həmçinin Tibbi və Əczaçılıq Fəaliyyətinin Tənzimlənməsi Agentliyinin şikayətləri birbaşa qəbul edib-etmədiyini təqdim etməzdən əvvəl hüquqşünasla dəqiqləşdirin. Hansı yolu seçsəniz də, eyni materiallar kömək edəcək: sənədlərinizin surətləri, imzalanmış razılıq forması, qiymət təklifi və hesab, yazışmalarınız və baş verənlərin tarixlər göstərilmiş təsviri.

Hüquqşünası nə vaxt cəlb etmək məntiqlidir?

Hər fikir ayrılığı hüquqşünas tələb etmir, lakin hüquqi qiymətləndirmənin vaxta və pula qənaət etdiyi vəziyyətlər var, xüsusən gediş tarixiniz yaxınlaşdıqda:

• Qiymət təklifində və ya müqavilədə ləğvetmə, pulun qaytarılması və ya mübahisələrin həlli şərtləri aydın deyil, sizdən isə artıq ödəniş istənilib.
• Yekun hesab əvvəlcədən razılaşdırılandan xeyli yüksəkdir və klinika fərqi yazılı şəkildə izah etmir.
• Sənədlərinizin surətlərini qanunla müəyyən edilmiş müddətdə almamısınız.
• Ağırlaşma yaranıb və əlavə müalicənin haqqını kimin ödədiyi aydın deyil.
• Razılıq formasını imzalamağa təzyiq hiss edirsiniz və ya formada heç kimin sizə izah etmədiyi şərtlər var.
• Artıq evdəsiniz və Gürcüstanda nümayəndəyə ehtiyacınız var.

Xarici pasiyentlərin hüquqi məsələlərini hüquqi yardım xidmətimiz vasitəsilə koordinasiya edirik: hüquqi qiymətləndirmə, məktublar və nümayəndəliklə tərəfdaş hüquq firmamız Advocat.Ge-nin hüquqşünasları məşğul olur, biz isə işi sizin dilinizdə aparır və sənədləri tərcümə edirik. Hüquqşünasın haqqı və bizim haqqımız iş başlamazdan əvvəl yazılı şəkildə razılaşdırılır. Gürcüstanda yaşayırsınızsa, eyni hüquqların gündəlik tərəfi yerli pasiyentlər üçün səhifədə təsvir olunub. Klinikanı hələ seçərkən nəyi yoxlamalı olduğunuz klinikanın seçilməsi üzrə bələdçidə izah olunub.

Xarici pasiyentlərin hüquqları haqqında tez-tez verilən suallar